Chào các bạn, hôm nay không như thường lệ, mình không đem đến một bài đánh giá hay nhận xét về một sản phẩm mỹ phẩm nào cả, mà bài này mình đôi lời muốn nói đến một vấn đề nan giải muôn thủa của phái đẹp - da mụn. Cũng nhân đây cho phép mình chia sẻ đôi dòng tâm sự của một người viết Blog - một người muốn chia sẻ, mong nhận được nhiều ý kiến phản hồi hơn để Blog ngày một hoàn chỉnh, là một kênh thông tin hữu ích cho các bạn cùng đam mê.

Nói dến da mụn thì đúng là ác mộng của bất cứ bạn gái nào, không riêng gì tuổi dậy thì hay đã có gia đình, hay các bạn gái ngoài 30, tuổi nào cũng có thể bị mụn.

Các bạn cần phải nhớ rõ giúp mình một điều: Mụn cũng là một loại bệnh lý về da, mà đã là bệnh thì không thể tự ý chữa trị một cách tùy tiện.

Bài này mình xin mạn phép không nói đến nguyên nhân, cơ chế tạo thành mụn, bởi đơn giản mình không phải bác sĩ da liễu. Mình không được đào tạo các kiến thức về cấu tạo sinh học của da, mình cũng không được đào tạo để trẩn trị bệnh qua các triệu chứng lâm sàng, mình cũng không được học về công thức hóa học, các cơ chế tác động dược lý của các loại thuốc và thành phần trong nó; mình cũng không được học về các phản ứng của da và cơ thế với các chất - hay gọi chung là thuốc khi chúng tác động lên da và cơ thể.

Vì thế nếu mình có viết mà đi cóp nhặt những thông tin trên mạng trong khi bản thân mình chưa hiểu rõ tường tận về những điều đấy, để rồi viết thành một bài về phân tích về mụn như một chuyên gia thì thực tình mình không dám.

Mình chỉ xin nói về quá trình da mình bị mụn và quá trình chữa mụn của mình, để các bạn nếu thấy có chút nào giống với các bạn thì tham khảo và chia sẻ thôi.

I. Hành trình với mụn:

Da mình bản thân là da hỗn hợp dầu, mùa hè rất nhiều dầu nhưng cực kỳ ít mụn. Những năm học cấp 3 trong khi đám bạn điên đầu với mụn dậy thì thì mình chả có cái mụn nào. Da nhẵn, mịn nhưng không sáng và đều màu.

Suốt những năm học cấp 3 mình không biết đến bất cứ món mỹ phẩm nào ngoài hộp sáp nẻ giá có 2.000đ để bôi vào môi những ngày đông quá khô nẻ. Đến thời kỳ sinh viên thì mình tập tành dùng mỹ phẩm, đồ nghề lúc đó gồm 1 em son gió mẹ cho lại, một hộp kem Ponds (lúc đó trào lưu dùng kem dưỡng Ponds đang là mốt). Mùa đông lạnh quá thì mình dùng thêm kem dưỡng Vitamin E của Việt Nam (cũng chả nhớ hiệu gì nữa). Thế rồi mình cũng trải qua 5 năm trời sinh viên với những đêm thức đến 3h sáng ôn thi, làm đồ án; ăn uống thì thất thường và chuyên gia đạp xe đạp giữa trời nắng đi học. Nhưng 5 năm đại học trôi qua da mình vẫn cực kỳ ít mụn (có chăng cả năm chỉ có 1-2 cái mụn bọc mọc lên do stress nhiều quá).

ảnh này tớ chụp năm 18 tuổi - kỳ học quân sự năm đầu tiên vào đại học (tớ bên trái nha). Lúc đó tớ chỉ dùng mỗi son gió, da mặt không bôi gì. Có thể thấy da tớ không mụn nhưng không đều màu (vùng mắt quầng thâm và tối màu)

Ra trường những ngày đi làm đầu tiên có sắm thêm kem Avon, son Oriflame (hồi đó đang mốt dùng hai hãng này), dùng phấn E’zup (hihi phấn E’zup ở chỗ mình những năm 2006 cũng là mốt). Dưỡng thì chỉ bôi kem Nivea dưỡng ẩm trước khi đánh phấn, tối có hôm còn chả thèm rửa SRM chỉ lau với khăn bông, vậy nhưng da cũng ít mụn lắm. Sau khi sinh em bé thì da bắt đầu thỉnh thoảng bị mụn bọc quanh mép, chắc do thay đổi nội tiết tố, nhưng cũng chưa phải thuộc diện da mụn nhiều và nhạy cảm.

Da mình chính thức mụn lên nhiều (phải trên 10 tổn thương trên mặt một thời điểm) là từ ngày dùng BB Cream Hồng Sâm My Gold của Hàn Quốc. Không chỉ mỗi BB Hồng Sâm gây mụn đâu, mà sau đó mình dùng BB Face It perfection màu tím của The Face Shop cũng làm mình Break Out điên đảo. Mãi về sau mới biết, lúc đầu đánh BB Hàn sao thấy thích thế, da mỏng, mịn căng như da em bé, nhanh gọn nữa chứ. Nhưng chỉ khoảng 1 tháng dùng liên tục thấy da xạm đi nhanh chóng, mụn ẩn cực nhiều luôn. Hồi đó mình mù tịt về skincare và các loại mỹ phẩm, chỉ thấy chị cùng cơ quan dẫn đi mua đồ Hàn thì thấy chai BB, nhìn cái chữ này có vẻ quen quen (hồi 2010-2011) vì lúc đó thị trường mới nổi lên mốt dùng BB Cream mà.

Sau đó mình ngưng dùng BB Hồng Sâm và rửa mặt bằng nước muối sinh lý một thời gian thì da cũng đỡ mụn. Nhưng kể từ đợt đấy thì da trở nên rất rất nhạy cảm, hễ dùng cái gì hơi lạ một chút là mẩn ngứa ngay. Cũng chính vì lý do đó mà mình chịu khó nghiên cứu về mỹ phẩm hơn và trở nên ham mê cái thứ này từ bao giờ không biết.

Sai lầm lớn của mình chính là không đi bác sĩ khi có dấu hiệu mụn bất thường mà tìm đủ cách để tự khắc phục, cho đến tận cuối năm 2013 mình bắt đầu chữa trị theo đơn thuốc tây Y. Đơn thuốc đầu tiên mình uống là kháng sinh và Vitamin (H+C). Uống kháng sinh tầm 2 tuần rồi tiếp tục uống hai loại Vitamin kia khoảng 2 tháng thì da cũng chưa có nhiều chuyển biến rõ rệt. Nhưng được cái từ ngày uống 2 loại Vitamin trên thì mình thấy khỏi hẳn bệnh viêm lợi mà trước đây thỉnh thoảng mình vẫn bị. Đọc mới biết đó là do tác dụng của Vitamin H (hay còn gọi là Biotin).

Đến tháng 4 vừa rồi mình có đi tiếp một lượt khám bác sĩ nữa, đợt này mình được khám kỹ hơn, làm xét nghiệm và cho đơn thuốc khá nặng. Nửa tháng đầu là uống kháng sinh và bôi Gel kháng sinh Metronidazone, sau đó BS kê cho uống Isotretinoin liều 20mg/ngày + bôi liều 0.05% trong vòng 1 tháng rồi tái khám.

Nhưng như mình đã chia sẻ, do đọc được nhiều ý kiến phản hồi về tác dụng phụ không mong muốn của Iso dùng đường uống như buồn nôn, khô miệng, loét miệng, giảm thị lực, mệt mỏi,sinh quái thai nếu trong thời gian uống thuốc nhỡ mang thai ... nên mình đã không uống mà chỉ dùng Isotretinoin đường bôi. Tính đến nay mình bôi được gần 3 tháng rồi, da cũng có những cải thiện ban đầu. Đã qua thời kỳ đẩy mụn kinh hoàng, giờ da mặt nhìn cũng tạm, chưa gọi là đẹp nhưng không còn mụn nhiều nữa, chỉ còn 1-2 cái nhân mụn nhỏ chưa đẩy hết và vài vết thâm. Da sờ cũng láng mịn hơn trước. Bước đầu cũng khá hài lòng.

II. Chút kinh nghiệm từ bản thân:

Sau một thời gian dài sống chung với mụn, nghiệm ra vài điều hay ho nên hôm nay mình muốn nhắn nhủ vài điều với các bạn da mụn hoặc dễ lên mụn:

1. Nếu da dễ lên mụn (do bất cứ nguyên nhân nào đó) thì cũng nên hạn chế tối đa việc trang điểm bằng các sản phẩm dạng kem, dạng lỏng (liquid) như kem nền, BB cream, CC cream ... Các sản phẩm này nếu không chứa dầu (loại Oil - Free) thì cũng chứa nước, khi trộn với các chất làm mịn, làm đầy và các chất tạo màu cho bề mặt da thì rất dễ làm da bị bí. Thêm nữa các sản phẩm loại này thường có nhiều các gốc sillicone nên có thể gây thêm mụn. Chưa kể đến việc một số loại nền có Talc cũng là tác nhân gây mụn với nhiều người.

Trường hợp bạn bắt buộc phải make up thì mình khuyên nên dùng MMU bột - mỹ phẩm khoáng dạng bột, bởi trong các loại mỹ phẩm mình đã tìm hiểu thì thành phần của nó là đơn giản và khá an toàn. Trước khi chọn cho minh một loại MMU cũng nên đọc và tìm hiểu kỹ nha.

2. Nếu bạn bị mụn trên mức nhẹ (mức nhẹ hay nặng thì có cả một quy trình để BS đánh giá cơ, nhưng mình nói chung chung lại để các bạn có thể dễ hình dung và tự đánh giá tình trang mụn của mình) thì nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán xem mình bị mụn do nguyên nhân gì và có phác đồ điều trị phù hợp.

3. Da mụn nhiều thì đừng hy vọng chỉ với một vài sản phẩm skincare có thể khắc phục được điều này. Vì bệnh da liễu là một trong những bệnh chữa phải kiên trì, đòi hỏi thời gian hơn nhiều loại bệnh khác. Mỹ phẩm không thể thay thế cho thuốc. Bạn nên biết khi nào mình cần đến bác sĩ.

4. “Khi đi bác sỹ hãy là một bệnh nhân tốt” - câu này mình trích lời một chị BS da liễu tham gia WTT, chị ấy đã từng chữa cho nhiều bệnh nhân bị nhiễm Demodex rất nặng do tiền sử dùng kem trộn.

Ngày nay mình thấy nhiều bạn quá tin vào cụ Google, quá tin vào các Blogger mà quên đi rằng, mục đích chính của Blog không phải là trường học, là kênh giáo dục chính thống, nó đơn giản chỉ là một trang cá nhân để chia sẻ.

Nếu bạn nào đọc Blog của mình lâu đều thấy rằng mình rất ít khi đưa ra các lời khuyên, giảng giải về Skincare hay phân tích chuyên sâu về các thành phần, về cách thức hoạt động trong mỹ phẩm. Bởi đơn giản mình không phải bác sĩ da liễu, cũng không được đào tạo bài bản về mỹ phẩm, dược phẩm. Mình nói những thứ chuyên sâu đó khác nào múa rìu qua mắt thợ. Theo mình thì nghề nào nghiệp ấy.

Đơn giản lấy ví dụ thế này: mình làm ngành xây dựng, nếu cho các bạn học Y hay Sân khấu điện ảnh có lên cụ Google search thì cũng không thể đọc bản vẽ thiết kế thạo như mình hay nhìn một quyển dự toán xây dựng có thể nhìn ra chỗ bất hợp lý. Đó là thế mạnh đào tạo, thế mạnh kinh nghiệm ngành nghề. Cho nên mình không phải bác sĩ da liễu, không phải dược sỹ chuyên ngành hóa mỹ phẩm nên mình ít khi dám viết và phân tích sâu về cơ chế của các loại hoạt chất cũng như tác động của nó tới da và cơ thể con người. Bởi đơn giản nếu mình có viết, những kiến thức mình có được cũng chỉ là lượm nhặt đâu đó trên mạng, từ nguồn trong nước hay nước ngoài rồi mày mò dịch ra, hiểu nó theo cách hiểu của mình mà thôi.

Và mình làm sao bằng những người chuyên về da liễu, dược hóa học. Họ học 5-6 năm trời trong trường Đại học, có hàng chục năm kinh nghiệm chữa các bệnh về da, tiếp xúc và trải nghiệm nghề nghiệp còn chưa dám dạy lại người khác. Chính vì thế nên tất cả các bạn hỏi mình về trị mụn bọc, mụn sưng hay da mụn bùng phát thì điều đầu tiên mình khuyên nếu nặng nên đi gặp bác sĩ.

Các bạn đến BS để được thăm khám, làm các xét nghiệm cần thiết hoặc trò chuyện tư vấn để hiểu về bệnh tình của bạn. Cùng một triệu chứng lâm sàng nhưng có thể là căn nguyên của những căn bệnh khác nhau. Thế nên ngành Y mới có câu ‘Thầy thuốc chữa bệnh nhân” chứ không phải chữa bệnh. 10 người bệnh là 10 cơ thể độc lập, 10 phản ứng khác nhau với thuốc. Có thể thuốc tiêm 999 người chả sao nhưng người thứ 1000 tiêm thì sốc thuốc chết. Thế nên việc dùng mỹ phẩm cũng như dùng thuốc vậy, không phải cứ 10 Blogger khen tốt thì nó tốt đâu.

Chốt lại là theo mình các bạn đang có nhiều vấn đề về da như mụn, mẩn ngứa, nấm da, dị ứng ... thì trước khi tìm đến mỹ phẩm nên đến BS đã, sau đó khi da khỏe lại, ổn định rồi thì hãy tiếp tục dưỡng da nhé.

5. Hãy bắt đầu với những thứ thật đơn giản: điều này là quan trọng cho các bạn mới bước vào con đường yêu thích skincare. Đầu tiên hãy tập thói quen dưỡng da với các bước thực sự đơn giản nhất. Đừng vội tậu đủ cả bộ dưỡng 5-7 món rồi thực hành theo đúng các bước hướng dẫn với hy vọng điều kỳ diệu sẽ xảy ra. Ban dầu chỉ nên rửa mặt sạch (nếu bạn make up thì thêm bước tảy trang), bôi kem dưỡng ẩm và chống nắng nếu bạn thường xuyên phải ra ngoài. Sau đó qua thời gian bạn có đủ hiểu biết về da mình, có chút kiến thức về mỹ phẩm hãy tiếp tục với các bước dưỡng nâng cao hơn nhé.

 Và bạn cũng nên nhớ đừng hy vọng quá nhiều rằng một lọ kem hay 1 lọ serum có thể thay đổi cả làn da của bạn. Để da từ xấu thành đẹp một cách bền vững là cả một quá trình từ ăn uống, thải độc cơ thể, thói quen sinh hoạt, tập luyện thể thao và cuối cùng mới là các sản phẩm dưỡng da.

6. Hãy tự tạo cho mình thói quen nghiên cứu về da và các sản phẩm dưỡng da trước khi dùng: bạn đang chuẩn bị bôi một sản phẩm lên mặt - bạn đang chuẩn bị mạo hiểm đấy. Bạn chỉ có 1 làn da, một khuôn mặt thôi, thế nên đừng vội vàng thử tất cả các sản phẩm bạn thích lên da nếu như bạn chưa hiểu về nó, chưa đọc được những thành phần cơ bản trong nó và chưa đọc ít nhất là 10 review về sản phẩm đó.

7. Để đơn giản nhất trong việc trang bị kiến thức cho chính mình, các bạn nên đọc sách “Những liệu pháp chăm sóc da hoàn hảo” của bà Leslie Baumann. Mình thấy đây thực sự là một cuốn sách hay và có ích, nó cho ta biết cách phân loại da, chọn sản phẩm dưỡng cho phù hợp làn da. Cho ta biết việc chống nhăn, chồng lão hóa thực chất là do tác động của những chất nào; việc làm trắng da theo cơ chế nào và những chất gì thì có tác dụng làm trắng da; da mụn, da dễ kích ứng thì phải chăm sóc ra sao ... Tất cả đều được viết rất khoa học và dễ hiểu bởi một chuyên gia về da liễu có nhiều kinh nghiệm.

 Chỉ với tầm trên dưới 100K cho một cuốn sách, bạn nên đọc nó trước khi bắt đầu đến với công cuộc dưỡng da nhé. Nó sẽ giúp cho các bạn tiết kiệm được nhiều triệu đồng vì mua các sản phẩm không đúng, và hơn tất cả nó trang bị cho bạn những kiến thức cơ bản nhất về dưỡng da. Một số website tiếng Việt cũng cung cấp khá nhiều kiến thức về da liễu mà các bạn có thể tham khảo như 16skin.com

Bài hôm này nhiều chữ quá, đến mình viết xong cũng hoa hết mắt huống hồ người đọc. Nhưng trên đây là những dòng tâm sự và kinh nghiệm của mình sau một thời gian khá dài chiến đấu với mụn. Rất mong nhận được phản hồi của các bạn. Chúc các bạn ai cũng có một quy trình dưỡng da phù hợp và tiết kiệm.

 P/S: qua đây mình cũng muốn chia sẻ thêm, có nhiều bạn hỏi mình những câu đại loại như "Chị ơi da em nhiều mụn quá em dùng kem gì cho hết ạ?" hay "Chị ơi da em chùng qua phải dùng gì bây giờ?" ... và vv Thú thực với những câu hỏi như thế này mình không biết trả lời thế nào cả. Đơn giản thứ nhất mình không phải BS hay chuyên gia da liễu, mà đến chuyên gia gặp da mụn với da chùng còn hãi chứ huống hồ gì mình còn chưa nhìn thấy da các bạn, chưa gặp các bạn làm sao mình trả lời câu hỏi trên được.

Nếu các bạn hỏi mình rằng với nhu cầu ABC này, chọn lựa một sản phẩm với tính năng ưu việt cụ thể là XYZ này, giá tiền tầm mức này, ưu tiên mỹ phẩm hãng này hoặc hãng này thì nên chọn cái nào may ra mình còn tư vấn được. Hay đơn giản hơn là hỏi mình kem nền nọ, phấn kia, son nọ lên màu không, môi như nào thì đánh đẹp ... thì mình có hy vọng có câu trả lời thiết thực được. Nên đôi khi nếu bạn nào có hỏi mình mấy câu hóc búa như trên mà mình khuyên đi BS hay đọc thêm thì đừng giận mình nhé. Thực sự là mình không thể trả lời những câu đó được đâu ạ.

Thanks cả nhà.